Οι “σοφές” προτάσεις για τις συντάξεις

Αν οι αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης που ψηφίστηκαν με το πολυνομοσχέδιο ανατρέπουν τον προγραμματισμό χιλιάδων ασφαλισμένων, η ασφαλιστική μεταρρύθμιση που πρέπει να υιοθετήσει η κυβέρνηση εντός Νοεμβρίου θα οδηγήσει σε ένα εντελώς διαφορετικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, που θα επηρεάσει τη ζωή των σημερινών συνταξιούχων αλλά και των επόμενων γενεών. 

Της Σοφίας Χριστοφορίδου 

Η αυλαία για τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού άνοιξε με τη δημοσιοποίηση του πορίσματος της “επιτροπής σοφών”, το οποίο προβλέπει την πλήρη ανατροπή του ισχύοντος συστήματος. Την τρέχουσα εβδομάδα το πόρισμα θα συζητηθεί σε επίπεδο υπουργικού συμβουλίου προκειμένου οι αλλαγές να εφαρμοστούν από το νέο έτος. Η επιτροπή προτείνει μεταξύ άλλων:

α) Θέσπιση εθνικής σύνταξης (που θα αποτελεί το άθροισμα της βασικής σύνταξης και της ανταποδοτικής) και υπολογισμό των συντάξεων με την εισαγωγή εισοδηματικών κριτηρίων.

β) Ενοποίηση όλων των ασφαλιστικών ταμείων, θέσπιση ενιαίων κανόνων για παλαιούς και νέους ασφαλισμένους και ανακαθορισμό των συντάξεων των ήδη συνταξιούχων.

γ) Δημιουργία ενός ταμείου, το οποίο θα τροφοδοτείται από νέους φόρους και εισφορές υπέρ του ασφαλιστικού, για την κάλυψη των ελλειμμάτων της μεταβατικής περιόδου.

Με βάση τις προτάσεις τις επιτροπής οι σημερινοί συνταξιούχοι θα χάσουν έως και μία μέση σύνταξη ετησίως από τη μείωση του ποσοστού αναπλήρωσης.

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

Ο υπουργός Εργασίας Γιώργος Κατρούγκαλος διαβεβαίωσε ότι το νέο ασφαλιστικό θα είναι ένα “δημόσιο αναδιανεμητικό σύστημα”, που θα φροντίζει και θα προστατεύει τους πλέον αδύναμους και δεν θα έχει κεφαλαιοποιητικά χαρακτηριστικά. Από την άλλη, στο πόρισμα της επιτροπής προτείνεται το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών αλλά και του ποσού της σύνταξης να συνδέεται με το συνολικό εισόδημα. Ο κ. Κατρούγκαλος πάντως διέψευσε το ενδεχόμενο εισαγωγής εισοδηματικών κριτηρίων στην απονομή των συντάξεων, επαναλαμβάνοντας ότι η πρόταση της επιτροπής σοφών δεν αποτελεί την τελική πρόταση της κυβέρνησης, αλλά την έναρξη δημόσιου διαλόγου. Προβληματισμό δημιουργεί και η αναφορά στο πόρισμα της επιτροπής ότι η κρατική χρηματοδότηση θα περιοριστεί στην καταβολή των εισφορών μόνο για ανέργους, ασθενείς και όσους φροντίζουν παιδιά και ηλικιωμένους. Ερωτηθείς αν ισχύει ο ισχυρισμός ότι με την ψήφιση του νέου ασφαλιστικού το κράτος αποσύρεται από την κοινωνική ασφάλιση, ο υφυπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων Αναστάσιος Πετρόπουλος απάντησε: “Όχι φυσικά. Με μας δεν υπάρχει περίπτωση να συμβεί αυτό. Και δεν υπάρχει τέτοια πρόθεση στην κυβέρνηση. Το πόρισμα δίνει κάποιες διαπιστώσεις, δεν επιβάλλει τα δικά μας πλαίσια πολιτικών. Δεν υπάρχει περίπτωση να συμβεί ό,τι ακριβώς λέει η επιτροπή σοφών”.

ΕΝΑ ΤΑΜΕΙΟ,

ΕΝΙΑΙΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

Η επιτροπή σοφών προτείνει να μετεξελιχθεί το ΙΚΑ-ΤΕΑΜ σε έναν εθνικό φορέα κοινωνικής ασφάλισης, κύριας και επικουρικής, για όλους τους ασφαλισμένους (ή εναλλακτικά τρία ταμεία για μισθωτούς, αγρότες και ελεύθερους επαγγελματίες). Παράλληλα προτείνεται:

να εφαρμοστούν ενιαία ποσοστά εισφορών για κύρια και επικουρική σύνταξη και για εφάπαξ,

να καθιερωθεί ενιαίος τρόπος υπολογισμού σύνταξης (κύριας και επικουρικής) τόσο για τους παλιούς όσο και για τους νέους ασφαλισμένους,

να ανακαθοριστούν οι συντάξεις των ήδη συνταξιούχων.

Ο ενιαίος τρόπος υπολογισμού θα πλήξει παλαιούς ασφαλισμένους, που λάμβαναν ως κύρια σύνταξη το 70% του συντάξιμου μισθού. Στο εξής το ποσοστό αναπλήρωσης θα συνδέεται με το εισόδημα και κατ’ εκτίμηση του καθηγητή Μ. Νεκτάριου, μέλους της επιτροπής, θα κυμαίνεται για την κύρια σύνταξη μεταξύ 45% και 55% (από 65%) ή στο 50%-55% για το άθροισμα κύριας και επικουρικής. Για το ακριβές ποσοστό αναπλήρωσης θα πρέπει να προηγηθεί αναλογιστική μελέτη που θα καθορίζει το ποσοστό αναπλήρωσης, δηλαδή το ποσοστό επί του “συντάξιμου μισθού” βάσει του οποίου υπολογίζεται το τελικό ποσό της σύνταξης.

ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΤΡΑΜΠΑΛΑ

Η νέα σύνταξη προτείνεται να βασίζεται στο άθροισμα αναλογικής και βασικής και όσο αυξάνεται η πρώτη να μειώνεται η δεύτερη.

01. Αναλογική σύνταξη: κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου οι εισφορές του ασφαλισμένου θα συσσωρεύονται σε ατομικούς λογαριασμούς (ατομικές μερίδες) και θα τοκίζονται, δημιουργώντας ένα συνταξιοδοτικό κεφάλαιο. Μετά από ένα όριο ηλικίας, ο ασφαλισμένος θα επιλέγει τη στιγμή της συνταξιοδότησής του (χωρίς ποινές πρόωρης συνταξιοδότησης) και θα υπάρχει δυνατότητα μερικής απασχόλησης κατά την περίοδο της συνταξιοδότησης. Το ποσό της σύνταξης θα είναι αναλογικό, βάσει των συνολικών εισφορών που έχουν καταβληθεί και του προσδόκιμου ζωής. Οι εισφορές θα υπολογίζονται επί των αποδοχών των μισθωτών, ενώ για τους αυτοαπασχολούμενους προτείνεται κατάργηση των ασφαλιστικών κλάσεων και οι εισφορές να υπολογίζονται βάσει του εισοδήματος από την απασχόληση.

Το νέο σύστημα με τις ατομικές μερίδες θα εφαρμοστεί για τους πρωτοασφαλιζόμενους από την 1/1/2016, θα προβλέπει μειωμένους συντελεστές υπολογισμού των συντάξεων και θα οδηγεί σε χαμηλότερες συντάξεις. Μέχρις ότου ωριμάσει το νέο σύστημα και να μπορεί να αποδώσει την εξοικονόμηση που απαιτείται, θα υπάρξει μεταβατική περίοδος 5-10 χρόνων κατά την οποία θα εφαρμοστεί για τους παλαιότερους ασφαλισμένους ο ισχύων τρόπος υπολογισμού με χαμηλότερους όμως συντελεστές: από 70% που είναι το ποσοστό αναπλήρωσης στην 35ετία να συρρικνωθεί στο 55%.

Μια άλλη πρόταση, που περιλαμβάνεται στο παράρτημα του πορίσματος, προβλέπει οι εισφορές να υπολογίζονται ως ποσοστό 12%-15% επί του προ φόρων συνολικού εισοδήματος κάθε φορολογούμενου, ανεξάρτητα αν το εισόδημα προέρχεται από την εργασία ή άλλες πηγές (πλην συντάξεων). Αυτό σημαίνει ότι σε άλλες περιπτώσεις οι εισφορές θα αυξηθούν (π.χ. ΟΓΑ) και σε άλλες θα μειωθούν (ΔΕΚΟ). Στον ΟΑΕΕ οι εισφορές θα συνδεθούν με το πραγματικό εισόδημα (τζίρος).

02. Κοινωνική σύνταξη: Η βασική ή (εθνική-κοινωνική) σύνταξη των 360 ευρώ θα καταβάλλεται στα 67 με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Αν το ύψος της αναλογικής σύνταξης μαζί με τυχόν ατομικά και οικογενειακά εισοδήματα από άλλες πηγές (ενοίκια, μερίσματα, καταθέσεις, μετοχές κλπ.) ξεπερνά ένα εισοδηματικό όριο, η βασική σύνταξη θα μειώνεται προοδευτικά. Έτσι, τα 360 ευρώ σύνταξη θα είναι εγγυημένα μόνο για τους φτωχότερους, όταν συμπληρώσουν τα 67 τους χρόνια, ενώ όσο μεγαλύτερο είναι το εισόδημα τόσο μικρότερη θα είναι η βασική σύνταξη, η οποία μπορεί να καταλήγει και σε μηδέν ευρώ για τους πλούσιους.

ΝΕΟ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ

Ανάμεσα στις υπόλοιπες διορθωτικές παρεμβάσεις, το πόρισμα προτείνει για τις επικουρικές συντάξεις την εφαρμογή συστήματος ελεγχόμενου ελλείμματος αντί της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος. Για την επικουρική σύνταξη υποβλήθηκαν δύο προτάσεις:

α) να ενσωματωθεί στην κύρια με στόχο να καταργηθεί σε λίγα χρόνια, καθώς καταργείται η χρηματοδότηση των επικουρικών ταμείων από το ΑΚΑΓΕ,

β) να παραμείνει το ενιαίο επικουρικό ταμείο, αλλά το αναδιανεμητικό σύστημα που ίσχυε έως τώρα να μετατραπεί σε κεφαλαιοποιητικό. Στο παράρτημα του πορίσματος προτείνεται επίσης το επικουρικό ταμείο να εκκινήσει εκ του μηδενός. Το ταμείο θα καλύπτει όλους τους εργαζόμενους και όσοι επιλέξουν να μην υπαχθούν σε αυτό θα πρέπει να συμμετάσχουν υποχρεωτικά σε ταμείο επαγγελματικής ασφάλισης.

ΡΑΣΤΕΡ

Σύστημα

Νέοι φόροι

Για την κάλυψη των ελλειμμάτων του ασφαλιστικού συστήματος, προτείνεται η δημιουργία ενός αποθεματικού που θα υποστηρίξει το νέο σύστημα, κυρίως κατά τη μεταβατική περίοδο, μέχρι το 2050. Το ταμείο αυτό θα τροφοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό, την περιουσία των ταμείων και από συμπληρωματικούς πόρους. Ως τέτοιους η επιτροπή για το ασφαλιστικό προτείνει να θεσμοθετηθεί α) μια πρόσθετη εισφορά στους υψηλά αμειβόμενους, ή β) ένας τραπεζικός φόρος ή γ) ένας φόρος στις μεγάλες περιουσίες. Το ταμείο αυτό θα τροφοδοτείται και από “μια ενεργητική διαχείριση των αποθεματικών των ασφαλιστικών φορέων”.

Πάντως ο υφυπουργός Εργασίας Τ. Πετρόπουλος υποστήριξε ότι τα ελλείμματα δεν θα καλυφθούν με περικοπή συντάξεων και ότι στόχος είναι να αντιμετωπιστούν κυρίως μέσα από τον εξορθολογισμό και την άρση αδικιών στη λειτουργία του συστήματος.

Ασφαλιστικοί οργανισμοί Τα ελλείμματα

Το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2016 προβλέπει εκτροχιασμό του ελλείμματος των ασφαλιστικών οργανισμών το 2015, που αναμένεται να εκτιναχθεί στο 1,5 δισ. ευρώ (έναντι προϋπολογισμού 750 εκατ.) και αντίστοιχα υπέρογκο έλλειμμα 2,8 δισ. ευρώ το 2016, το οποίο θα περιοριστεί τελικά στο -1,6 δισ. ευρώ, λόγω των μέτρων που ψηφίστηκαν ήδη και εφαρμόζονται βάσει του τρίτου μνημονίου. Η εκτίμηση για τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης είναι ότι για φέτος θα καταγράψουν έλλειμμα 1,672 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 704 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον αρχικό προϋπολογισμό για την τρέχουσα χρονιά.

Οι λόγοι του αυξημένου ελλείμματος είναι οι μειωμένες έναντι των προβλέψεων ασφαλιστικές εισφορές και η αύξηση της συνταξιοδοτικής δαπάνης για κύριες συντάξεις κατά 167 εκατ. ευρώ. Επίσης, οφείλεται στην αύξηση της δαπάνης κατά 326 εκατ. ευρώ των επικουρικών συντάξεων, λόγω μη εφαρμογής της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος. Για την αντιμετώπιση των πιέσεων αυτών υιοθετήθηκε με τον ν. 4336/2015 σειρά παρεμβάσεων που αποσκοπούν στη σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης και στη δημιουργία ισχυρών αντικινήτρων για πρόωρη συνταξιοδότηση, καθώς και άλλες παρεμβάσεις, από τις οποίες υπολογίζεται ότι θα εξοικονομηθούν 432 εκατ. ευρώ φέτος και 1,26 δισ. ευρώ εντός του 2016.

Τα μέτρα που ψηφίστηκαν είναι:

Σταδιακή κατάργηση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων πριν από τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας και των απαιτούμενων ετών, προσαρμόζοντας σταδιακά τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στα 67 έτη έως το 2022, ή στα 62 έτη με 40 έτη ασφαλιστικών εισφορών.

Θέσπιση κανόνα καταβολής του ποσού που εγγυάται το κράτος ως διαφορά μεταξύ του ποσού που προκύπτει βάσει των καταστατικών και γενικών διατάξεων (“οργανικό ποσό”) και του προβλεπόμενου κατώτατου ορίου σύνταξης μετά τη συμπλήρωση των 67 ετών.

Εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που θεσμοθετήθηκαν με τον ν. 3863/2010 για τις κύριες συντάξεις και για όσους συνταξιοδοτήθηκαν από 1/1/2015.

Διατήρηση μέχρι την 31/12/2021 των κατώτατων ορίων σύνταξης στο ύψος που ίσχυε κατά την 31/07/2015.

Ένταξη από 01/09/2015 όλων των ταμείων επικουρικής ασφάλισης στο ενιαίο ταμείο επικουρικής ασφάλισης (ΕΤΕΑ), με χρηματοδότηση αποκλειστικά από ίδιες εισφορές.

Δημοσιεύτηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» 18/10/2015

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s